ماهيان
پرورشي از نظر دماي مورد نياز جهت پرورش در ايران به دو گروه عمده گرمابي و سردابي
تقسيم مي شود.
معرفي
آبزيان پرورشي (ماهيان سردابي(
ماهياني
كه در ميانگين حرارتي 7 تا 20 درجه سانتي گراد بخوبي رشد ميكنند بعنوان ماهيان
سردابي شناسايي ميشوند .
قزل
آلاي رنگين كمان
نام علمي ( ONCORHYNCHUS MYKSIS)
نام
انگليسي ( RAINBOW TROUT)
ماهيان
سردابي در آبي با درجه خلوص بالا و سرشار از اكسيژن و درجه حرارت مناسب جهت حداكثر
رشد نياز دارد گوشتخوار بوده و به درصد بالايي از مواد پروتئينی در غذاي خود
نيازمندند .
مهمترين
گونه پرورشی ماهيان سردابي ماهي قزل آلاي رنگين كمان نام دارد اين ماهي بومي ساحل
اقيانوس آرام وآمريكاي شمالي است كه در سال 1880 ميلادي به اروپا آورده شده و
بتدريج به نقاط مستعد در سراسر دنيا معرفي شد .
بدن
ماهي قزل آلاي رنگين كمان پوشيده از خالهاي سياه ستاره اي شكل است . داراي چشماني
تيز بين جهت صيد سريع شكار خود مي باشد ماهيان بالغ در دو طرف بدن ، نواري بصورت
رنگين كمان دارند كه بخصوص در ماهيان نر بالغ بخوبي نمايان ميگردد.
از آنجا
كه اين ماهيان از غذاي زنده جانوري تغذيه ميكنند ، داراي لوله گوارشي كوتاه و خاص
ماهيان گوشتخوار مي باشد . ماهي قزل آلاي رنگين كمان بمراتب آسانتر از گونه هاي
ديگر ماهيان سردابي نسبت به محيط ساز گاري حاصل مينمايد. تمايل بيشتري به اهلي شدن
دارد و از غذاي دستي بهتر استفاده ميكند. ميتواند 20 - 22 درجه سانتي گراد و
در كوتاه مدت حتي 24 درجه سانتي گراد را تحمل كند.
نسبت به
بيماريها بمراتب مقاومتر ميباشد . داراي رشد سريعتر بوده، در درجه حرارت مطلوب رشد
7 تا 9 ماه طول مي كشد كه بچه ما هي با وزن 2 گرم به وزن 250 گرم برسد . براي
دستيابي به هدف توليد اقتصادي ماهي قزل آلا ، بكار بردن غذاي مناسب و حاوي اجزاي
مورد نياز اين ماهي ، اهميت بسيار بالايي دارد . جيره غذايي كه براي ماهي قزل آلا
در نظر گرفته می شود ( غذاي آماده ساخت كار خانجات توليد غذا ) بايد از نظر نوع و
مقدار تركيبات تشكيل دهنده آن يعني پروتئين ، چربي ، مواد قندي ( كربو هيدرات ) و
مواد معدني ( مينرالها ) از ويژگيهاي متناسب با نيازهاي اين ماهي بر خوردار باشد .
غذا از مهمترين عوامل موفقيت در امر پرورش ماهي قزل آلا است . مي توان به اهميت و
نقش غذا و متناسب بودن آن از نظر نوع و مقدار در هر مرحله از رشد و پرورش پي برد .
زيرا در صورت استفاده از غذا يا جيره غذايي مناسب ، علاوه بر تامين نياز بدن آنها
باعث بهبود وضعيت عمومي و سلامتي ماهيها ، كاهش تلفات در طول دوره پرورش ، سريعتر
شدن رشد آنها ، توليد ماهي با متوسط وزني بالاتر و در نهايت ، دستيابي به مقدار كل
توليد بالاتر در هر استخر يا در سطح كل مزرعه خواهد شد.
امروزه
غذاي پلت شده جهت تغذيه ماهيان قزل آلاي پرورشي در تمام جهان مرسوم شده است .
سهولت دسترسي و كاهش آلودگي محيطي و ضريب تبديل مطلوب كه انگيزه اقتصادي را افزايش
ميدهد با عث استفاده سراسري از غذاي پلت شده است .
مبناي
تعيين دوره پرورش وزمان دستيابي به ماهي بازاري براساس ارزش ماهي در بازار تعيين شده
است . در شرايط اجتماعي كشور ما و عادات غذايي مردم ، فصل زمستان
زماني است كه تقاضاي ماهي به حداكثر رسيده و بالطبع تا اسفند ماه اين تقاضا و در
نتيجه قيمت آن به حد اكثر مي رسد . پرورش دهنده با رهاسازي بچه ماهي بصورت
پله اي و به فواصل دو تا سه ماه يكبار (شرايط فيزيكي و شيميايي ميزان آب در مزارع
متفاوت ميباشد) . شرايط مناسب استان كرمانشاه در تمام طول سال مبادرت به پرورش
نمايد.
معرفي
آبزيان پرورشي (ماهيان گرمابي(
ماهي
كپور معمولي
نام
علمي( ( CYPRINUS CARPIO
نام
انگليسي ( COMMON CARP)
معمولاَ
درازاي بدن ماهي سه برابر پهناي ماهي است ، فلسهاي بدن درشت ، سرماهي نسبتاًبزرگ ،
پوزه گنده و دهان انتهايي است . ماهي داراي چهار عدد سبيلك بوده و يا سه پشتي دراز
و ممتد است . خط جانبي كامل و رنگ بدن در قسمت پشتي تيره و در پهلوها و شكم زرد –
نارنجي است . مشخصه اصلي نژاد پرورش كپور ارتفاع زياد بدن است .
يعني
پهناي بدن كپور پرورشی نسبتاًزياد و در مقايسه با ارتفاع بدن ، ارتفاع سر كمتر است.
ماهي
كپور نقره اي
نام
علمي ( HYPOPHTHAL MOLITRIX)
نام
انگليسي ( SILVER CARP)
ماهي
كپور نقره اي يا فيتو فاگ كه به غلط به ماهي آزاد پرورشي نيز معروف است ، داراي
بدني فشرده از پهلوها و نسبتاً مرتفع ، داراي كيل شكمي از ابتداي بر جستگي شكم تا
مخرج ، سر نسبتاًبزرگ ، چشمها كوچك ، دهان بزرگ و هلالي و لب پايين اندكي جلوتر
قرار دارد . انشعابات آبششي به عضو مشبك و اسفنجي متصل هستند ، فلسها كوچك است و
خط جانبي در ابتداي بدن با شيب تندي بطرف بالاي بدن امتداد دارد ، ابتداي باله
پشتي عقب تر از باله شكمي قرار دارد ، انتهاي باله سينه اي به ابتداي باله شكمي
نمي رسد ،قسمت
پشتي
سينه – خاكستري ، طرفين بدن سفيد متمايل به زرد و قسمت شكمي بدن سفيد نقره اي
است.
ماهي
كپور علفخوار
نام علمي(CTENOPHARYNGODON IDELLA)
نام
انگليسي ( GRAS CARP)
ماهي
كپور علفخوار يا آمور كه به غلط به ماهي سفيد پرورشي معروف است ، داراي بدني
تقريباً گرد و استوانه اي است ، سر فاقد فشردگي چشمها نسبتاَ كوچك ، دهان پاييني و
لب پاييني كوتاه تر است ، باله پشتي كوتاه و ابتداي باله پشتي روبروي باله سينه اي
است . خط جانبي تقريباَ مستقيم و فلسها نسبتاً درشت ، دندانهاي حلقي شبيه شانه با
شكافهاي زياد است . رنگ بدن سفيد – روشن ، پشت بدن سياهتر ، شكم سفيد متمايل به
خاكستري ، باله هاي پشتي و سينه اي سفيد – سياه و ديگر باله ها رنگ روشنتر دارد .
ماهي
كپور سر گنده
( نام
علمي (ARISTICHTHYS NOBILIS
نام
انگليسي ( BIG HEAD CARP)
ماهي
كپور سرگنده داراي بدني فشرده از جانبين ونسبتاً مرتفع مي باشد.شكم فقط بين قائده
باله شكمي و مخرج داراي خط كيل است ، سر خيلي بزرگ ، چشمها كوچك دهان بزرگ و هلالي
است ، لب پاييني مقداري جلوتر قرار دارد ،انشعابات آبششي انبوه و جداي از هم قرار
دارند ، ابتداي باله پشتي عقبتر از قائده باله شكمي قرار دارد ، باله سينه اي بزرگ
و انتهاي آن يك سوم تا دو پنجم باله شكمي را مي پوشاند. فلسها كوچك ، ابتداي خط
جانبي به شكل منحني و انتهاي آن نسبتاً مستقيم است. سطح بالايي سر و بدن سياه و
متمايل به سبز ، طرفين بدن بوسيله خالهاي سياه پوشيده شده و سطح شكمي بدن زرد ،
خاكستري است .
عادات تغذیه ای
الف- عادات تغذيه اي ماهي كپور
معمولي
بچه
ماهي نو رس تازه به تغذيه افتاده : ماهي ، از روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و
پارو پايان تغذيه مي نمايد و با رشد ماهي ( 10تا 20 ميلي متر ) از آنتن منشعب ها و
پارو پايان و بتدريج علاوه برجانوران فوق از جانوران كفزي نيز تغذيه مي نمايند بچه
ماهيان بزرگتر از 10 گرم ميتوانند از بي مهرگان ، سخت پوستان ، حشرات ، لاروهاي
حشرات ، نرم تنان ، كرمهاي كفزي ، قسمتهاي پوسيده گياهان ، بذر گياهان و … تغذيه
كنند .
پرورش
دهندگان ماهي ، از اين عادت همه چيز خواري ماهي استفاده كرده غذاهاي دستي
متشكل از دانه هاي غلات مثل جو ، گندم ، ذرت و كنجاله هاي حبوبات و … را براي
تكميل تغذيه ماهي استفاده ميكنند .
ب- عادات
تغذيه اي ماهي كپور نقره اي
اين
ماهي در دوره كوتاهی از عمر و در اوايل زندگي خود از زي شناوران جانوري كه شامل رو
تيفرها ، آنتن منشعب ها و پارو پايان است تغذيه مي كند ، طول دوره در شرايط مساعد
محيطي حد اكثر بيست روز است و پس از آن رژيم غذايي ماهي تغيير يافته و زي شناور
گياهي مي خورد .
نوزاد
ماهي در بدو تولد وابسته به كيسه زرده بوده و پس از جذب كيسه زرده قادر به شناي
فعال و تغذيه خارجي مي شود . در اين مرحله بچه ماهي نو رس ناميده شده و از
روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و پارو پايان تغذيه ميكند . بتدريج با بزرگ شدن
بچه ماهي قادر به تغذيه از آنتن منشعبها و پارو پايان شده و در طي يك دوره چند
روزه با تكامل اندام تصفيه كننده هم زمان از زي شناور جانوري و زي شناور گياهي
تغذيه مي كند و بعد از تكامل نهايي اندام تصفيه كننده اكثراً از زي شناوران گياهي
تغذيه مي كنند ، در طي اين دوره بچه ماهي به مصرف غذاي دستي كه بصورت پودر نرم در
آمده است عادت پذيري دارد . غذاي ماهي كپور نقره اي را بعد از پايان مرحله بچه
ماهي نو رس ، يعني در مرحله انگشت قدي و مرحله پرواري و مرحله بلوغ عمدتاً زي
شناوران گياهي و ديتريت ها و بصورت جزيي زي شناوران جانوري تشكيل مي دهند .
ج- عادات تغذيه اي ماهي كپور
علفخوار
نوزاد
ماهي بعد از گذشت 3 تا 4 روز از تولد ( خروج از تخم ) شروع به تغذيه از روتيفرها و
نوزادان آنتن منشعبها و پارو پايان ميكند . بچه ماهي نورس همزمان با تغذيه از
غذاهاي فوق مي تواند ا ز غذا هاي مصنوعي تهيه شده بصورت پودر نرم استفاده كنند بعد
از اينكه طول بچه ماهي به 20 تا 30 ميلي متر رسيده تغذيه از جوانه ها و برگهاي
باريك گياهان آبزي شروع مي گردد با رشد بچه ماهي ، نسبت روتيفرها در رژيم غذايي
ماهي بتدريج كاسته شده ولي تغذيه از سخت پوستان ادامه مي يابد طول روده بچه ماهي 3
تا 10 سانتي متر معادل 8/1 تا 3/2 برابر طول بدن خواهد بود و دندانهاي حلق ماهي
براي خرد كردن گياهان عالي بخوبي توسعه يافته و از برگهاي
جوا ن و
باريك طيف وسيعي از گياهان آبزي ( انواع پوتاموژتون ، سرا توفيلوم ، بندواش ، مير
يو فيلوم و … ) و گیاهان خشكي ( شبدر و يونجه و … ) تغذيه ميكنند .
چ- عادات
تغذيه اي كپور سر گنده
نوزاد
ماهي در بدو خروج از تخم به كيسه زرده وابسته بوده و پس از جذب كيسه زرده و شروع
شناي فعال از زي شناور جانوري كه عمدتاًشامل روتيفرها و نوزادان آنتن منشعبها و
پارو پايان است تغذيه ميكند و با بزرگتر شدن بچه ماهي قادر به تغذيه از آنتن
منشعبها و پارو پايان شده و با مصرف از زي شناوران گياهي نياز خود را تكميل ميكند .
ماهي
كپور سرگنده در تمامي مراحل زندگي خود يعني مرحله بچه ماهي نورس ، مرحله بچه ماهي
انگشت قد،مرحله پرواري و مرحله بلوغ از زي شناوران جانوري تغذيه ميكنند .